Pan tu nie stał! – recenzja gry

Pan tu nie stał! – recenzja gry

autor: Monika Ziarek, data publikacji: 13-05-2015

Do czasu wydania przez IPN słynnej Kolejki, gry historyczne, może z wyjątkiem gier wojennych, stanowiły niszę na rynku gier planszowych. Sukces osadzonej w czasach centralnego planowania i rynkowych niedoborów Kolejki zapoczątkował wielki boom na gry nawiązujące swą tematyką do czasów „słusznie minionych”. Jedną z nich jest propozycja wydawnictwa Egmont – gra Pan tu nie stał!

Trudno w przypadku Pan tu nie stał! uniknąć porównań doKolejki. Po pierwsze, obie gry osadzone zostały w tych samych czasach – Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej. Po drugie, ich tematyka jest identyczna – walka o towary pojawiające się w sklepach. Po trzecie, bardzo podobne, jak nie identyczne nazwy kart specjalnych (np. Matka z dzieckiem), które wpływają na przewagę graczy w kolejce. Aspekty te powodują niemałą konsternację wśród potencjalnych klientów – Czy to ta sama gra? Dodatek do Kolejki? A może jej kontynuacja? Otóż nie. Pan tu nie stał! to zupełnie odrębna gra i w żaden sposób niepowiązana z jej rzekomą poprzedniczką. Mało tego, gra w oryginale nawet nie nawiązuje do czasów znanych nam z komedii Barei. Egmont zdecydował jednak, że mechanika zastosowana w grze „Wielki Mur Chiński” (tak brzmi oryginalny tytuł gry Reinera Knizii) będzie doskonale pasować do przepychanek kolejkowych z czasów Polski Ludowej, a nam Polakom tematyka ta będzie znacznie bliższa niż budowa jednego z siedmiu nowych cudów świata. I trzeba przyznać, że był to strzał w dziesiątkę.

Aparat Zorka 5, czapka męska z nutrii, autosyfon na naboje – czyli co znajdziemy w pudełku?

pan_tu_nie_stal__4_.jpg

Przyznam, że skromna zawartość opakowania mocno mnie zaskoczyła. Spodziewałam się znacznie większej liczby elementów. Co tylko potwierdziło moją opinię, że porównań z Kolejką naprawdę trudno uniknąć. Okazało się jednak, że zawartość opakowania może i skromna – jedynie karty i żetony, żadnej planszy czy pionków – ale do dobrej zabawy w zupełności wystarczająca.

  • 105 kart kolejkowiczów;
  • 36 żetonów z towarami;
  • 5 kart pomocy zawierających zasady gry i pełniących rolę ściągawki;
  • 4 sklepy.

Karty kolejkowiczów występują w 5 kolorach. Każdy gracz otrzymuje talię 21 kart w wybranym przez siebie kolorze. Karty wyglądem przypominają tradycyjne karty do gry. Nie różnią się kształtem ani wielkością. Na pochwałę zasługuje ich dobra jakość. Karty są dość grube i sztywne, dzięki czemu szybko się nie zużyją. Na kartach znajdują się różne postacie – matka z dzieckiem, starsza pani, młody chłopak, towarzysz partyjny czy cwaniak próbujący się wcisnąć w kolejkę. To klienci, którzy będą ustawiali się w kolejkach i walczyli o pojawiające się na sklepowych półkach towary. Każda karta warta jest określoną ilość punktów, a niektóre mają specjalne działanie.

Z Ministerstwa Handlu Wewnętrznego i Usług pobierać będziemy towar do sklepów. Tekturowe żetony przedstawiają oryginalne towary z tamtych czasów. Jest aparat Zorka 5, magnetofon szpulowy ZK 120, kaseta magnetofonowa, radziecka gra elektroniczna oraz wiele produktów pierwszej potrzeby, jak np. kiełbasa zwyczajna czy mleko. Każdy produkt ma określoną wartość punktową. Oranżada wyborowa – 1, papier toaletowy – 5, rower „składak” – 7. I znów niestety muszę nawiązać do Kolejki. W grze tej karty towarów zawierają autentyczne zdjęcia produktów. W porównaniu z nimi, żetony z obrazkami z Pan tu nie stał! wypadają dość marnie.

W zestawie znajdziemy również 5 kart pomocy (po jednej dla każdego gracza). To ściągawka dla graczy, która przydaje się zwłaszcza na początku gry. Znajdziemy na niej skrócony opis trzech faz, z których składa się tura gracza, oraz możliwe w tych fazach działania, a także opis kart specjalnych. Nie rozumiem jednak, dlaczego opisano jedynie 4 z 5 kart specjalnych.

Sklepy to 4 tekturki wielkością i kształtem przypominające podstawki od piwa. Na nich gracze kładą towary, a obok nich układają jedna za drugą karty kolejkowiczów, tworząc tym samym kolejkę.

pan_tu_nie_stal__5_.jpg

Przepraszam, za czym stoi ta kolejka? – czyli cel gry

Gracze, dysponując talią kart, ustawiają się w sklepowych kolejkach, aby zdobyć określony towar. Produkty w sklepie warte są odpowiednią liczbę punktów. Celem graczy jest zebranie jak największej ich liczby. Aby kupić wyrób czekoladopodobny lub kawę zbożową Turek, musimy za pomocą kart uzyskać jak największą przewagę punktową swoich ludzi w kolejce. Ten gracz, którego karty kolejkowiczów w danej kolejce mają największą wartość, zdobywa towar.

Synku, stań w kolejce! – czyli zasady gry

Każdy gracz bierze z wierzchu swojego stosu 5 kart i trzyma je w taki sposób, aby pozostali gracze nie widzieli, co się na nich znajduje. Z boku stołu układamy plansze sklepów (ich liczba jest zależna od liczby graczy), a na nich wylosowane towary (po 2 na każdym sklepie). Grę rozpoczyna gracz, który ostatnio stał w kolejce.

pan_tu_nie_stal__6_.jpg

Tura gracza składa się z trzech faz:

1. Sprawdzenie przewagi w kolejkach Faza ta pomijana jest na początku gry, gdyż przy sklepach nie ma jeszcze kolejek. Polega ona na zsumowaniu wartości na kartach znajdujących się w kolejce. Każdą kolejkę gracz rozpatruje osobno. Następnie porównuje uzyskany wynik z wartościami pozostałych graczy. Jeśli w danej kolejce ma przewagę nad przeciwnikami lub znajduje się w niej sam, ma prawo zabrać jeden z towarów znajdujących się sklepie. Jeśli jednak wartość jego kart jest równa lub mniejsza od wartości kart innych graczy, uczestnik nie podejmuje żadnych działań i automatycznie przechodzi do fazy drugiej.

2. Pobranie nowej karty kolejkowicza lub ustawienie się w kolejce Gracz może wykonać jedno z dwóch działań. Albo pobrać dodatkową kartę ze swojego stosu, albo ustawić się w kolejce. Decydując się na drugie rozwiązanie, gracz może położyć jedną wybraną przez siebie kartę lub kilka kart jednocześnie pod warunkiem, że są one identyczne.

3. Pobranie nowej karty kolejkowicza lub ustawienie się w kolejce

Faza ta przebiega identycznie jak faza druga.

Żeton z towarem, który udało nam się zdobyć, należy położyć na jednej z kart kolejkowiczów znajdujących się w kolejce. Jego wartość obniża wartość karty kolejkowicza, przez co inni gracze mają większą szansę na zdobycie drugiego z żetonów. Przykładowo, jeśli karta gracza ma wartość 3, a zdobyty towar 5, to w następnej turze będzie ona miała wartość -2.

Gracz może wykupić oba towary znajdujące się w sklepie, lecz nie wolno mu tego zrobić podczas jednej tury. Gdy sklep zostanie opróżniony, należy wszystkie karty kolejkowiczów odłożyć do pudełka oraz wylosować nowe żetony towarów i umieścić je w sklepie.

Gra kończy się w momencie, gdy ostatni towar zostanie zdobyty przez któregoś z graczy, albo któryś z uczestników wykorzysta wszystkie swoje karty. Wygrywa gracz, który zdobędzie największą ilość punktów.

Pan tu nie stał! – czyli karty specjalne

Poza zwykłymi kartami kolejkowiczów (te mają jedynie określone wartości punktowe – 1, 2 i 3) w rozgrywce występują również karty specjalne. I to głównie za ich sprawą gra jest tak emocjonująca. Już nam się bowiem wydaje, że zdobędziemy upragniony towar, a przeciwnik wyciąga swojego asa z rękawa, krzyczy nam do ucha: Pan tu nie stał! i usuwa naszą kartę z kolejki.

pan_tu_nie_stal__2_.jpg

W grze występuje 5 rodzajów kart specjalnych:

  • Przewodnia Siła Narodu – każda kolejna taka karta w tej samej kolejce warta jest o jeden punkt więcej. Przykładowo, jeśli w kolejce znajdują się 3 takie karty, pierwsza z nich warta jest jeden punkt, druga – dwa, a trzecia – trzy punkty;
  • Lista Kolejkowa – karta ta redukuje wartość wszystkich kart w kolejce do 1 punktu;
  • Matka z dzieckiem – gracz może położyć tę kartę dodatkowo, oprócz podjęcia określonych działań w ramach fazy 1 i 2;
  • Pan tu nie stał! – kartę możemy umieścić na dowolnej karcie w kolejce, z wyjątkiem tej, na której leży towar. Zasłonięta karta usuwana jest z kolejki i odkładana do pudełka;
  • Synku, stań w kolejce – gracz może wykorzystać tę kartę, aby zająć miejsce w kolejce, a następnie przenieść na jej miejsce kartę z innej kolejki.

Podsumowanie

Czego możecie spodziewać się po grze Pan tu nie stał!? Ciekawego tła fabularnego, przyciągającej wzrok i zachęcającej do odbycia retrosentymentalnej podróży grafiki, zawziętej rywalizacji o kiełbasę zwyczajną czy papier toaletowy, prostych, aczkolwiek niebanalnych zasad oraz dynamicznej i z całą pewnością nienużącej rozgrywki.

Choć początkowo reguły gry wydają się nieco skomplikowane i bez dokładnego przewertowania instrukcji trudno zasiąść do stołu, to po kilku turach okazuje się, że gra jest tak naprawdę bardzo prosta. A w razie gdybyśmy mieli wątpliwości lub zapomnieli na przykład, jakie specjalne działanie powoduje dana karta, możemy skorzystać z karty pomocy.

Klimat gry z pewnością spodoba się 30–40-latkom, którzy doskonale pamiętają czasy centralnego planowania i wszechobecne, długie kolejki. Również dziadkowie spojrzą na grę z nostalgią. Dla młodszych graczy, niepamiętających realiów tamtych czasów, będzie to z kolei ciekawa lekcja historii. Zainteresowanych grą z pewnością ucieszy fakt, że tytuł ten można nabyć za niewiele ponad 40 zł.

gamiko_pl PAN TU NIE STAŁ DEMOLUDY WARSZAWA SKLEPY
Gra planszowa Egmont Pan tu nie stał!
Gra planszowa Egmont Pan tu nie stał! Demoludy
Gra Egmont Pan tu nie stał!+Demoludy Pakiet
Pan tu nie stał: Demoludy - EGMONT WYS 24H MORGAD
PAN TU NIE STAŁ: DEMOLUDY NOWA URSYNÓW KABATY
GRA OGONEK DODATEK GRY PLANSZOWEJ KOLEJKA IPN PRL
TREFL  ZESTAW KOLEJKA IPN + OGONEK  - Warszawa
Dodatek do gry Kolejka - OGONEK wersja 2015 Kraków
Gra Pędzące żółwie EGMONT + gratis WARSZAWA
EGMONT Gra rodzinna Tata Miś
Pędzące Żółwie  - Egmont