Najpiękniejsze chryzantemy
Zdaniem eksperta

Najpiękniejsze chryzantemy

Chryzantemy to drugi najpopularniejszy kwiat na świecie. Wśród tysiąca odmian o różnej wielkości, barwie, pokroju każdy znajdzie coś dla siebie.

udostępnij

Agnieszka RuksztoAgnieszka Rukszto / 27-10-2014 / aktualizacja: 08-09-2019

Chryzantemy to kwiaty jesienne, gdyż większość z nich pojawia się właśnie w tym okresie. Są chętnie kupowane jako kwiaty sezonowe na groby bliskich podczas Zaduszek, dlatego też większość Polaków kojarzy je z kwiatami typowo cmentarnymi. W rzeczywistości to bardzo elegancki kwiat, ceniony szczególnie na Dalekim Wschodzie, w Chinach czy Japonii, znany od bardzo dawna, symbol cesarski, obok róż jeden z najpopularniejszych kwiatów na świecie.

Wiele odmian chryzantem znamy z kolei z przemysłu florystycznego, bo dość często pojawiają się w bukietach. Aby sprawić, żeby były bardziej dekoracyjne, niektórzy hodowcy specjalnie barwią te cięte kwiaty na bardzo intensywne kolory.

margerytki

Ostatnio na rynku pojawiły się też nasiona tęczowych chryzantem, które zadziwią wielobarwnym kolorem w ogrodzie. Można je kupić w formie nasion bądź gotowej sadzonki.

I choć nadal kręcimy nosem, bo kojarzą się nam z przemijaniem, pogrzebami i grobami, to jednak ich różnorodność sprawia, że czasem są dla nas na tyle nierozpoznawalne, że na nowo się w nich zakochujemy. Ich rozmaitość jest tak duża, że swobodnie mogłyby się znaleźć w jednym bukiecie, który nie byłby monotonny. Obecnie są popularnym dodatkiem nawet do wiązanek ślubnych, a ich kwiaty z sukcesem wykorzystuje się do dekoracji dań. Z uwagi na ich walory smakowe są również wykorzystywane przez nowoczesnych kucharzy w różnego rodzaju sałatkach. Tak wiec dzięki ich bogactwu powoli zyskują nowe oblicze.

Według botanika

Chryzantemy to w zależności od warunków klimatycznych byliny lub rośliny jednoroczne należące do olbrzymiej rodziny astrowatych (Asteraceae). Jest ich ponad 200 gatunków i mnóstwo odmian. I choć według dawnej nomenklatury wiele rodzajów roślin, które kwalifikowano do chryzantem, teraz nazywa się inaczej, to wciąż są chryzantemy. Faktycznie obecnie do chryzantem zalicza się jedynie gatunki jednoroczne, takie jak chryzantema Zawadzkiego (Chrysanthemum zawadskii obecnie Dendrathema zawadskii), złocień wieńcowy (Chrysanthemum coronarium, obecnie Glebionis coronaria), złocień polny (Chrysanthemum sagetum, obecnie Glebionis segetum) czy złocień trójbarwny (Chrysanthemum carinatum, obecnie Ismelia carinata). Podobnie jest ze złocieńcami (Leucanthemopsis), złocieńczykami (Leucanthemella), wrotyczami (Tanacetum), rumiankami (Matricaria) czy jastrunami (Leucanthemum). Niegdyś nazywane chryzantemami, po bataliach botanicznych wszyscy się już gubią, co jest czym.

Wśród różnorodności gatunkowej główny podział dotyczy jednak uprawy. Zgodnie z nim możemy wyróżnić:

  • chryzantemy na kwiat cięty – najczęściej sprowadzane z Holandii lub hodowane w szklarniach, bardzo trwałe kwiaty, potrafią stać w wazonie nawet dwa tygodnie, wystarczy jedynie regularnie zmieniać im wodę;

kwiat cięty

  • doniczkowe – sprzedawane w formie niewielkich krzewów (popularne na cmentarzach), niestety u nas nietrwałe, mogą być uprawiane na tarasach i balkonach jako rośliny sezonowe, aczkolwiek są dość odporne na przymrozki do -5oC, gorzej znoszą suszę fizjologiczną, więc pamiętajmy o ich regularnym podlewaniu. Chryzantemy to rośliny zimnych dni, zatem wstawione do ciepłego pomieszczenia szybko przestaną kwitnąć;

chryzantema doniczkowa

  • rabatowe, zwane również ogrodowymi – to rośliny wieloletnie nadające się do posadzenia w ogrodzie, i choć niektóre odmiany mogą nieco przemarzać, to większość jest dostosowana do naszych warunków klimatycznych. Można je kupić wiosną w formie sadzonek lub jesienią w donicach już w fazie kwitnienia. Pamiętajmy, aby te drugie okryć włókniną przed zimą, gdyż możliwe, że nie zdążą się dostatecznie dobrze zakorzenić w gruncie.

chryzantemy białe

Do tej pory niewiele osób hodowało w ogrodach te kwiaty, nie zdając sobie sprawy z tego, że istnieją gatunki i odmiany zimotrwałe. Najpopularniejszą chryzantemą uprawianą w Polsce jako bylina jest chryzantema ogrodowa (Dendranthema × hortorum), ponieważ jako jedna z niewielu zimuje u nas w gruncie. Są jeszcze chryzantema czerwonawa (Chrysanthemum x rubellum), wschodnia (Chrysanthemum indicum) i Weyricha (Chrysanthemum weyrichii).

Wśród chryzantem zimujących w gruncie najbardziej znane są czerwona drobnokwiatowa ‘Carmen’, ‘Red’ i ’Monaco’, żółta wielkokwiatowa ‘Madam’, biała wielkokwiatowa ‘Madonna’, żółta drobnokwiatowa ‘Solar’, pomarańczowa wielkokwiatowa ‘Ariadna’, pomarańczowa drobnokwiatowa ‘Raja’, ‘Pipi’ i ‘Carot’, różowa drobnokwiatowa ‘Rubra’, dwubarwna ‘Havel’, żółta wielkokwiatowa ‘Pompon’, choć jest wiele innych odmian, które rozświetlają jesienny krajobraz.

Typy chryzantem

Z uwagi na mnogość gatunków i odmian powstało wiele podziałów chryzantem w zależności od kształtu kwiatów, formy, koloru i pory kwitnienia, a także liści, faktury, wysokości czy pokroju.

Jeśli skupimy się na wyglądzie ich kwiatów, możemy wyodrębnić chryzantemy:

  • pojedyncze
  • anemonowe
  • daliowe
  • daliowe pełne
  • daliowe płaskie
  • igiełkowe
  • igiełkowe pełne
  • kuliste
  • kuliste płaskie
  • półkuliste
  • pełne
  • półpełne
  • dekoracyjne
  • pomponowe
  • rurkowe
  • drobne
  • Białe: ‘Cloud’, ‘Laguna White’, ‘Tiki Tip’, ‘White’
  • Żółte: ‘Madam’, ‘Margo’, ‘Pompon’ ‘Solar’, ‘Starlet’, ‘Roxana’,
  • Rude: ‘Coral Bis’, ‘Corallo’, ‘Kristin’, ‘Sonata’ ‘Rustica’, ‘Fabien’
  • Pomarańczowe: ‘Arianda’, ‘Carot’, ‘Rio’, ‘Pipi
  • Różowe: ‘Clara Curtis’, ‘Czechowski’, ‘Flamingo’, ‘Romeo’, ‘Pink Cloud
  • Łososiowe: ‘Filette’, ‘Isabella
  • Czerwone: ‘Mina’, ‘Red’, ‘Chery Red’
  • Bordo: ‘Czekolade’, ‘Rozina’, ‘Uber’,
  • Dwubarwne: ‘Havel’, ‘Arlekin
  1. chryzantema żółta
  2. chryzantema różowa
  3. chryzantema drobnokwiatowa
  4. chryzantema dwubarwna
  1. chryzantema żółta
  2. chryzantema różowa
  3. chryzantema drobnokwiatowa
  4. chryzantema dwubarwna

W zależności od pory kwitnienia:

  • wczesne – kwitną już we wrześniu lub na przełomie września i października
  • średnio późne – kwitną około października
  • późne – kwiaty pojawiają się w listopadzie

W zależności od wielkości kwiatu:

  • chryzantemy o dużych kwiatach (o kwiatach powyżej 18 cm średnicy, najczęściej rosną w formie krzewiastej)
  • chryzantemy o średnich kwiatach (o kwiatach od 9 do 18 cm średnicy)
  • chryzantemy drobnokwiatowe (do 9 cm, np. odmiany Santini)

chryzantemy mix

W zależności od wysokości rośliny:

  • chryzantemy niskie – najlepiej znajdują swoje miejsce jako obwódki rabat, zwykle są to drobne rośliny tworzące zwartą kulę
  • chryzantemy średnie – nadają się zarówno na rabaty, jak i na kwiat cięty
  • chryzantemy wysokie – często o pokroju krzewu

Chryzantemy ogrodowe 2

Uprawowe wskazówki

Chryzantemy najlepiej czują się w pełnym słońcu, na żyznych, przepuszczalnych, lekko wilgotnych, zacisznych stanowiskach.

Lepiej kupować sadzonki wiosną, żeby zdążyły się wzmocnić przed okresem zimowym. Sadzonki kupowane jesienią w donicach mogą się nie przyjąć i zmarznąć, dlatego lepiej potrzymajmy ją do listopada w donicy, po przekwitnięciu zetnijmy je nisko nożycami i przechowajmy w chłodnym pomieszczeniu o niewielkim świetle prze zimę, aby wysadzić do gruntu wiosną (w połowie maja). Pamiętajmy o podlewaniu rośliny przez całą zimę. Młodym sadzonkom (3–4 listki) należy uszczykiwać wierzchołki (stożek wzrostu), by pobudzić jej rozrost. Aby chryzantemy ładnie zakwitły jesienią, należy je nawozić począwszy od wiosny do lipca (co dwa tygodnie) najlepiej nawozem mineralnym. Podlewajmy regularnie, nie dopuśćmy do przesuszenia bryły korzeniowej. Starajmy się zapewnić im jak najlepsze warunki glebowe. W tym celu sukcesywnie usuwajmy wszelką konkurencję w postaci chwastów i bardziej ekspansywnych roślin ogrodowych. W przypadku pojawienia się na liściach rdzawych plamek, a od spodu białych kropek musimy natychmiast zastosować preparat przeciw białej rdzy. Zaatakowane części rośliny trzeba usunąć i spalić. Chryzantemy są również lubiane przez mszyce, ale na rynku jest sporo preparatów, aby się przed nimi bronić.

Pamiętajmy, że osłabiona i chora roślina trudniej zniesie zimę, nie dopuśćmy więc do rozwoju choroby lub mnożenia szkodników. Działajmy od razu!

Czy ten artykuł był pomocny?

Korzystanie z serwisu oznacza akceptację regulaminu

Allegro