Wpisz czego szukasz

Znajdziemy sprzedawców, którzy mają wszystko czego szukasz.

Wprowadź frazę
Zdaniem eksperta

Mennictwo kolonii niemieckich

Historia kolonialna Niemiec stanowi mało znany epizod w historii tego kraju. W przeciwieństwie do innych krajów europejskich Niemcy zdobyły swoje zamorskie tereny dopiero w drugiej połowie XIX w. i szybko je wszystkie utraciły. Mimo to w kilku takich koloniach niemiecka administracja zdążyła wprowadzić lokalny, kolonialny pieniądz, który obecnie stanowi łakomy kąsek dla wielu numizmatyków.

Mennictwo kolonii niemieckich

Przełom XV i XVI wieku w historii świata to niewątpliwie okres wielkich odkryć geograficznych, dokonanych przez europejskich żeglarzy. To wtedy m.in. Krzysztof Kolumb dotarł do brzegów Ameryki, Vasco da Gama dopłynął do Indii, a wyprawa Ferdynanda Magellana jako pierwsza opłynęła kulę ziemską. Europejskie mocarstwa, które dokonywały kolejnych odkryć geograficznych, szybko wprowadziły w życie politykę podboju i podporządkowania sobie nowych terytoriów oraz żyjącej tam ludności. W przeciągu kilku dziesięcioleci Hiszpania i Portugalia stały się kolonialnymi potęgami, które swoimi wpływami objęły obszary o powierzchni wielokrotnie przewyższającej europejskie włości. W XVII wieku do imperiów kolonialnych dołączyły Wielka Brytania, Francja i Holandia.

Kolonialne aspiracje przejawiały także Niemcy, jednak dopiero zjednoczenie kraju w 1871 r. pozwoliło na realizację tych planów i pozyskanie w ostatnim dwudziestoleciu XIX w. terytoriów poza Europą. Co ciekawe, w części ze swoich kolonii Imperium Niemieckie wprowadziło własną kolonialną walutę.

Niemiecka Afryka Wschodnia

Pierwszym z takich zamorskich terytoriów, gdzie ustanowiono niemiecki pieniądz kolonialny, była Niemiecka Afryka Wschodnia (obecnie w większości są to tereny Tanzanii). Obszary te znalazły się pod władzą niemiecką w 1885 r. Na początku tego roku niemiecki podróżnik Karl Peters podpisał z kilkoma lokalnymi plemionami traktaty skierowane przeciwko Sułtanatowi Zanzibaru. Trzeciego marca 1885 r. Cesarstwo Niemieckie ogłosiło, że Peters podpisywał te dokumenty, mając pełnomocnictwa rządowe, i nie czynił tego jako osoba prywatna. Szybko w tamte regiony skierowano niemieckich specjalistów, którzy rozpoczęli eksplorację całego terenu. Działania te spotkały się z protestami sułtana Zanzibaru, który kontrolował te ziemie. W odpowiedzi okręty niemieckie ostrzelały pałac sułtański, doprowadzając do wycofania protestów. W 1890 r. doszło do zawarcia pomiędzy Niemcami a Wielką Brytanią porozumienia, na mocy którego państwa te podzieliły swoje strefy wpływów w tym regionie i ustaliły granice niemieckiej kolonii.

Po podpisaniu w 1890 r. niemiecko-brytyjskiego porozumienia i ustabilizowaniu statusu kolonii władze niemieckie zdecydowały o wprowadzeniu własnej lokalnej waluty – rupii, wzorowanej na indyjskim i zanzibarskim pieniądzu, który był w użyciu na tych terenach. Zdecydowano o wyprodukowaniu właściwych monet i banknotów. Pierwsza emisja monetarna miała miejsce już w 1890 r., kiedy do obiegu trafiły wybite w Berlinie miedziane monety o nominale jednej pesy (w okresie 1890–1904 rupia dzieliła się na 64 pesy). Awers tych monet ukazywał niemieckiego orła imperialnego i datę, a także określał emitenta – Niemiecką Spółkę Wschodnioafrykańską. Z kolei na rewersie wybito nazwę emitenta w języku arabskim. Monety te wybijano także w 1891 i 1892 r., a ich łączny nakład przekracza 41 milionów sztuk.

W 1890 r. do obiegu trafiła także srebrna moneta o nominale jednej rupii. Z kolei w 1891 r. wyemitowano srebrne monety o nominałach 1/4 i 1/2 rupii, a w 1893 r. srebrne 2 rupie. Wszystkie te monety mają niemalże identyczne wizerunki, ukazujące na awersach postać cesarza Wilhelma II w hełmie, a na rewersach tarczę herbową Niemieckiej Spółki Wschodnioafrykańskiej. Pieniądz ten znajdował się w obiegu do 1904 r., kiedy przeprowadzono denominację i ustalono, że jedna rupia będzie równa 100 hellerom.

W tym też roku w obiegu pojawiły się wybite w brązie monety o nominałach 1/2 i 1 hellera oraz srebrne o wartości 1/4, 1/2 i 1 rupii. W kolejnych latach pojawiły się jeszcze brązowe i miedzioniklowe 5-hellerówki oraz miedzioniklowe 10 hellerów. Monety dla Niemieckiej Afryki Wschodniej były wybijane w Berlinie i Hamburgu. Nominały hellerowe na awersach prezentowały wizerunek korony cesarskiej, na rewersie zaś nominał w wieńcu laurowym. Monety srebrne na awersie zachowały wizerunek cesarza niemieckiego, rewers zawierał nominał i wieniec laurowy. Co ciekawe, na emisjach tych pojawiło się określenie państwa DEUTSCH OSTAFRIKA w miejscu wcześniejszego określenia spółki.

Ostatnie emisje monet tej niemieckiej kolonii miały miejsce w 1916 r. Monety, w związku z działaniami wojennymi I wojny światowej, wybito w kolonii w mennicy w Taborze. Wyprodukowano wtedy mosiężne 20-hellerówki i złote 15-rupiówki. Wizerunek pierwszego nominału był tożsamy z wcześniejszymi monetami hellerowymi, z kolei złota moneta na awersie miała imperialnego orła, a na rewersie arcyciekawy wizerunek ryczącego słonia. Sytuacja Niemieckiej Afryki Wschodniej przez cały okres jej istnienia była niestabilna. Kolonia borykała się z brakami kadrowymi i licznymi powstaniami tubylców. Została zlikwidowana na mocy traktatu wersalskiego z 1919 r., a jej tereny podzielono pomiędzy Wielką Brytanię, Belgię i Portugalię.

Nowa Gwinea Niemiecka

Kolejną niemiecką kolonią, w której wprowadzono własną walutę, była Nowa Gwinea Niemiecka, obejmująca północno-wschodnią część wyspy Nowej Gwinei oraz kilka sąsiednich wysp. Tereny te zostały zajęte przez niemiecką Kompanię Nowogwinejską w listopadzie 1884 r. i znajdowały się pod protektoratem Cesarstwa do września 1914 r., kiedy to zostały zajęte przez wojska australijskie i japońskie. Oficjalnie protektorat został zlikwidowany na mocy traktatu wersalskiego w 1919 r.

Kolonialna niemiecka waluta na tych terenach pojawiła się dziesięć lat po ustanowieniu protektoratu, w 1894 r. Wyemitowano wtedy miedziane monety o nominałach 1, 2 i 10 fenigów nowogwinejskich oraz srebrne 1/2, 1, 2 i 5 marek nowogwinejskich. Wszystkie te nominały zostały zaprojektowane przez Ottona Schultza i wybite w mennicy w Berlinie. Monety o wartości 1 i 2 fenigów na awersach miały jedynie napis NEU-GUINEA COMPAGNIE oraz dwie gałązki palmowe. Na rewersie z kolei w centrum był nominał, a w otoku określenie nominału oraz data wybicia. Pozostałe monety miały tożsame wizerunki. Awers ukazywał ptaka rajskiego (cudowronka), rewers zaś zawierał nazwę Kompanii Nowogwinejskiej, określenie nominału, datę wybicia oraz dwie gałązki palmowe i symbol mennicy. W 1895 r. doszło do dodatkowej emisji, podczas której wybito w Berlinie złote monety o nominałach 10 i 20 marek nowogwinejskich. Wyglądały identycznie jak monety o nominałach 10 fenigów oraz markowe. Wszystkie monety Nowej Gwinei Niemieckiej wybito w bardzo niskich nakładach i stanowią rzadkie pozycje kolekcjonerskie.

Kiautschou (Jiazhou)

Ostatnim zamorskim terenem niemieckim mającym własną walutę były tereny koncesji niemieckiej na terytorium północnych Chin, na wybrzeżu Półwyspu Szantung, z centrum administracyjnym położonym w Tsingtau (Qingdao). Cesarstwo Niemieckie dzierżawiło ten obszar w latach 1898–1914. Co ciekawe, w przeciwieństwie do innych posiadłości kolonialnych należących do II Rzeszy Kiautschou podlegało urzędowi marynarki wojennej, nie zaś kolonialnemu. Po wybuchu I wojny światowej Chiny zdecydowały 23 sierpnia 1914 r. wypowiedzieć Niemcom umowę dzierżawy. W 1909 r. doszło do wprowadzenia w Kiautschou własnego pieniądza, monet o nominałach 5 i 10 centów. Wybito je w miedzioniklu w bardzo niewielkich ilościach (5 centów – 610000 szt., 10 centów – 670000 szt.). Na awersach w języku chińskim wskazano emitenta monet oraz ich wartość. Na rewersach przedstawiono natomiast herb marynarki wojennej II Rzeszy Niemieckiej, nominał, datę wybicia oraz określenie emitenta.

Czy ten artykuł był pomocny?
FacebookTwitter
FacebookTwitter

Może Cię także zainteresować


Korzystanie z serwisu oznacza akceptację regulaminu

Allegro