Krzyżak wału napędowego – co to jest i jakie są objawy uszkodzenia?

Krzyżak wału napędowego – co to jest i jakie są objawy uszkodzenia?

Krzyżak wału, mimo iż wydaje się stosunkowo prostą w konstrukcji częścią, odpowiada za niezwykle istotne przeniesienie momentu napędowego. Jakie są objawy jego uszkodzenia? Czy wymianę można przeprowadzić samemu? Podpowiadamy!

udostępnij

Marcin KamińskiMarcin Kamiński / 18-04-2019

Co to jest?

Krzyżak jest elementem wału napędowego, jednego z najbardziej obciążonych elementów przeniesienia napędu w samochodzie. Rola wału w pojeździe jest w teorii bardzo prosta – przenosi napęd z silnika do mostu napędowego, co w wielkim skrócie pozwala napędzać koła. Wał napędowy wraz z podzespołami wykonuje ciężką i odpowiedzialną pracę, mimo to często umyka uwadze kierowców, a nawet mechaników.

Pojedynczy wał napędowy składa się z przegubu, korpusu, wielowypustu oraz flanszy. Krzyżaki wału napędowego natomiast znajdują się w przegubie krzyżakowym (nazywanym również Cardana) i są zamocowane w widełkach za pomocą łożysk igiełkowych zapewniających swobodny skręt.

Krzyżaki wału napędowego występują najczęściej w formie bezobsługowej. W tej wersji ich wytrzymałość wynosi nawet kilkaset tysięcy kilometrów, a w razie zużycia jest rekomendowana wymiana całego krzyżaka na nowy. Regeneracja będzie opłacalna wyłącznie w przypadku bardzo nietypowego krzyżaka, trudno dostępnego w danej wersji i rozmiarze. W przypadku krzyżaka obsługowego kierowcy do listy obowiązków dochodzi konieczność smarowania co kilkanaście, kilkadziesiąt tysięcy kilometrów.

kardan

Jak to działa?

Mówiąc w wielkim uproszczeniu, wał napędowy to długa rura biegnąca od spodu samochodu, która kręcąc się przekazuje na koła moment obrotowy generowany przez silnik. Aby samochód mógł swobodnie jeździć po różnego rodzaju nawierzchni, wał podzielono na kilka części. Krzyżaki to inaczej przeguby asynchroniczne, które aż dwa razy na każdy obrót wału zmieniają okresowo prędkość obrotową wału odbierającego, który połączony został z wałem przekazującym.

To właśnie dzięki krzyżakom Cardana wał napędowy może się zginać, co zapobiega jego złamaniu czy uszkodzeniu. Dzięki krzyżakowi wału napędowego przenoszony jest ruch obrotowy pomiędzy elementami wału napędowego pracującymi pod różnymi kątami. Pozwala to na stałe połączenie zamocowanej na sztywno skrzyni biegów z tylnym mostem, bez względu na chwilowe położenie zawieszenia i pracę kół. Jest to ważne w momencie pokonywania nierówności na drodze praktycznie każdym samochodem, a szczególnie istotne w pojazdach terenowych, które pokonują naprawdę duże dołki i górki. Właśnie dlatego w przypadku tego typu aut często stosuje się aż dwa krzyżaki w jednym przegubie.

Objawy uszkodzenia

Już na wstępie warto sobie powiedzieć, że poważne awarie przegubów krzyżakowych, nawet w mocno eksploatowanych samochodach terenowych, zdarzają się stosunkowo rzadko. Jak każda część w samochodzie, również krzyżak ulega mimo wszystko zużyciu. Jeśli jednak usterka się już pojawi, watro szybko zająć się jej naprawą. Drobne awarie mogą być spowodowane zużyciem łożysk igiełkowych, spadkiem sprawności smarowania lub postępującą korozją.

Po czym poznać, że krzyżak wału napędowego kwalifikuje się do wymiany?

Najczęściej pierwszą oznaką, która dotrze do kierowcy, będą nieprzyjemne dźwięki dochodzące spod podłogi samochodu. Stuki zaczną występować zazwyczaj przy mocnym wciśnięciu pedału gazu oraz po nagłym jego odpuszczeniu.

Aby jednoznacznie potwierdzić konieczność wymiany krzyżaka, wystarczy podnieść samochód na podnośniku w warsztacie i mając dostęp do podwozia, poruszyć jedną z części wału. To pozwoli na szybkie i precyzyjne ustalenie miejsca występowania luzu, który jeśli jest zbyt duży, potwierdzi konieczność wymiany krzyżaka wału napędowego na nowy.

Czym grozi zaniedbanie usterki i nieusunięcie jej na czas? Duże zużycie krzyżaka może powodować wibracje podczas jednostajnej jazdy. W najbardziej skrajnych przypadkach, w momencie wystąpienia bardzo dużej siły działającej na wał krzyżak może pęknąć. To spowoduje rozłączenie napędów i uniemożliwi dalszą jazdę samochodem. Tego typu zdarzenie występuje rzadko. Mogą się z nim spotkać raczej wyłącznie kierowcy rasowych samochodów terenowych, którzy pokonują duże nierówności – podczas takiej jazdy wał pracuje pod zbyt dużym kątem, co przyczynia się do uszkodzenia krzyżaków.

Wymiana krzyżaka

O ile zakup krzyżaka wału napędowego z powodzeniem możemy przeprowadzić sami, dbając o optymalną jakość części oraz rozsądny poziom ceny, tak montaż zdecydowanie warto powierzyć wyspecjalizowanemu serwisowi. Przyczyn jest kilka, w tym choćby wymagająca specjalistycznego sprzętu konieczność wyważenia wału po wymianie krzyżaków. wyważanie wału Dodatkowo w trakcie samego procesu wymiany krzyżaka wału napędowego należy zadbać o poprawny montaż uszczelnień. Najprawdopodobniej konieczne będzie również dobranie pierścieni zabezpieczających, gdyż te dołączane do zestawów naprawczych krzyżaka mogą mieć niestety niewłaściwą grubość - zdecydowanie warto o tym pamiętać podczas przygotować do wymiany części.

Niezależnie od tego, czy wymianę krzyżaków wału napędowego przeprowadzisz sam, czy zlecisz naprawę profesjonalistom z warsztatu, koniecznie pamiętaj o jednej ważnej rzeczy. Większość modeli samochodów wyposażona jest w krzyżaki ze smarowniczkami (tzw. kalamitki), w których znajduje się smar. To on zapewnia smarowanie i poprawne działanie części. Przynajmniej raz w roku zadbaj o uzupełnienie poziomu smaru, aby krzyżak działał poprawnie przez długi czas.

oferty sponsorowane

Czy ten artykuł był pomocny?

Korzystanie z serwisu oznacza akceptację regulaminu

Allegro