Wpisz czego szukasz

Znajdziemy sprzedawców, którzy mają wszystko czego szukasz.

Wprowadź frazę
Zdaniem eksperta

Historia dolara

Obecnie dolar amerykański to niewątpliwie waluta o charakterze międzynarodowym. Mało kto jednak wie, że ten istniejący od ponad 230 lat pieniądz wywodzi się z terenów europejskich, a jeszcze niecałe 100 lat temu był zaledwie lokalną walutą bez znaczenia dla rynków światowych.

Historia dolara

Mimo że określenie „dolar” w pierwszej kolejności kojarzy się nam ze Stanami Zjednoczonymi Ameryki, to początki tej waluty sięgają korzeniami terenów Europy Środkowej i początku XVI w. To wtedy właśnie w Królestwie Czech odkryto bogate złoża srebra, które szybko zaczęto wykorzystywać na potrzeby mennictwa. W 1518 r. w mennicy w Sankt Joachimsthal (dzisiejszy Jáchymov) rozpoczęto produkcję grubych srebrnych monet, określanych mianem „joachimsthaler”. Podobne monety szybko zaczęły wybijać inne państwa europejskie, a ich nazwę skrócono do słowa „thaler”, które następnie w poszczególnych państwach przybrało formy właściwe dla danych języków – w Polsce był to talar, w państwach skandynawskich daler, w Hiszpanii tálero, a w Wielkiej Brytanii dollar.

Początki dolara amerykańskiego

W XVI w. rozpoczął się także intensywny podbój kontynentów amerykańskich przez mocarstwa europejskie. W Ameryce Środkowej i Południowej swoje kolonie zakładało Królestwo Hiszpanii, Amerykę Północną zaś podbijali Brytyjczycy. Odkrycie przez Hiszpanów na terenie swoich kolonii bogatych zasobów srebra pozwoliło na masowe wybijanie dużych srebrnych monet odpowiadających wartością ośmiu realom (real stanowił wówczas podstawową jednostkę monetarną w Hiszpanii) i nazywanych przez to real de a ocho (tłum. sztuka z ośmiu). Monet tych używano głównie na terenie hiszpańskich posiadłości w Ameryce, ale szybko trafiły także do kolonii brytyjskich, gdzie zaczęto nazywać je hiszpańskimi dolarami.

W 1776 r., gdy kolonie brytyjskie ogłosiły swoją niepodległość, zdecydowaną większością monet będących tam w obiegu stanowiły właśnie hiszpańskie dolary. Władze zbuntowanych kolonii wyemitowały wprawdzie w 1775 r. własną walutę – banknoty określane jako kontynentale – jednak z uwagi na działania wojenne i związaną z tym inflacją bardzo szybko straciły one swoją pierwotną wartość. Zadanie uratowania sytuacji finansowej powierzono Robertowi Morrisowi, finansiście i kupcowi z Pensylwanii.

W 1780 r., dzięki pożyczce udzielonej przez Francję, udało mu się powołać do życia prywatny Bank Ameryki Północnej, który rozpoczął emisję własnych banknotów o nominałach dolarowych i pensowych. Kongres Kontynentalny (władza ustawodawcza kolonii, a później stanów w okresie walki o niepodległość) autoryzował w 1785 r. emisje ww. instytucji bankowej i przyjął, że wyemitowane pieniądze mają charakter waluty państwowej o nazwie dolara amerykańskiego.

Parytet srebra i złota

Oficjalne ustanowienie nowej waluty, jej nazwy, a także utworzenie pierwszej państwowej mennicy oraz ustalenie warunków produkcji i wartości amerykańskiego pieniądza uregulowano jednak dopiero w ustawie z 1792 r., znanej jako „The Coinage Act” lub „The Mint Act”. Aktem tym przyjęto, że dolar amerykański będzie oparty na srebrze, przyjmując jego wagę na 24 gramy tego właśnie kruszcu. Ustalając takie parametry dolara, wzorowano się na dolarze hiszpańskim, który miał wówczas identyczną wagę. W tym samym roku przystąpiono do wybicia pierwszego oficjalnego i państwowego pieniądza. Wyprodukowano wówczas 1500 sztuk srebrnych monet o nominale 1/2 disme. Do dzisiaj badacze i kolekcjonerzy nie są pewni, czy była to emisja próbna, czy przeznaczona do obiegu. Nie ma już takich wątpliwości odnośnie do kolejnych monet – miedzianych centów, które wybito w mennicy w 1793 r. i wypuszczono na rynek.

W następnych latach wybito monety srebrne (w 1794 r.) i złote (w 1795 r.). Kilka pierwszych dekad wybijania własnej monety przez Stany Zjednoczone było niezmiernie problematyczne, gdyż z powodu ustalonych w 1792 r. zasad większość srebrnych i złotych monet wywożono poza granice kraju w celu przetopienia bądź ludność gromadziła je jako formę zabezpieczenia majątku. Jednocześnie na terenie Stanów w dalszym ciągu można było posługiwać się jako legalnym środkiem płatniczym innymi walutami, w tym dolarem hiszpańskim. Dopiero kolejne regulacje, które między innymi wprowadziły zmianę wartości pieniądza (z 1834 r.) czy zakazały posługiwania się obcym pieniądzem (z 1857 r.), pozwoliły na ustabilizowanie sytuacji pieniężnej w kraju. Pomogło w tym również wprowadzenie do obiegu w 1861 r. pierwszych amerykańskich banknotów, których produkcja była o wiele tańsza od wybijania monet.

Oczywiście nie zrezygnowano z dalszej produkcji pieniądza metalowego i mennice nadal wybijały monety miedziane, srebrne oraz złote. Ten stan zasadniczo trwał aż do 1933 r., kiedy na mocy rozporządzenia prezydenta Franklina D. Roosevelta zakazano obywatelom Stanów Zjednoczonych gromadzenia złotych monet, złotego bilonu i certyfikatów złota, nakazano zaś wymienienie posiadanego złota na dolary. Przepis ten obowiązywał aż do 1974 r. Natomiast kilka lat wcześniej, w 1971 r., zakończono obowiązującą w Stanach regułę wymienialności dolarów na kruszce, rezygnując tym samym z powiązania waluty amerykańskiej z metalami szlachetnymi. Wartość dolara stała się w ten sposób płynna, zależna od sytuacji na rynku walut.

Dolar współcześnie

Dolary Stanów Zjednoczonych niezaprzeczalnie stały się pieniądzem międzynarodowym. Niektóre badania wskazują wręcz, że zaledwie co trzeci dolar znajduje się w obiegu na terenie Stanów Zjednoczonych, pozostałe są używane poza jego granicami. W wielu miejscach na świecie ludzie gromadzą amerykańską walutę w celach inwestycyjnych, gdzie indziej – z uwagi na słabość lokalnej waluty – miejscowi chętniej przyjmują zapłatę od turystów w dolarach amerykańskich. Kilka państw z kolei w ogóle zrezygnowało z własnej waluty, decydując jednocześnie, że ich oficjalną walutą będzie właśnie dolar amerykański. Są to m.in.: Portoryko, Ekwador, Palau, Salwador czy też Timor Wschodni.

Inne dolary na świecie

Amerykańska waluta jest również obecnie najbardziej znanym pieniądzem na świecie noszącym miano dolara. Należy jednak pamiętać, że nie jest jedynym. Wiele państw używało i nadal używa monet i banknotów, na których pojawia się ta nazwa. Dawniej miejscowe dolary można było spotkać m.in. w Rodezji (dzisiejsze Zimbabwe) czy Etiopii. Obecnie natomiast, wybierając się na przykład w zagraniczną podróż, możemy wymienić posiadane pieniądze chociażby na dolary australijskie, wschodniokaraibskie, kanadyjskie, hongkońskie bądź namibijskie.

Czy ten artykuł był pomocny?
FacebookTwitter
FacebookTwitter

Korzystanie z serwisu oznacza akceptację regulaminu

Allegro