Biżuteria antykwaryczna – od klasycyzmu do art déco
Zdaniem eksperta

Biżuteria antykwaryczna – od klasycyzmu do art déco

Biżuteria z dawnych lat zachwyca oryginalnością, mistrzowskim wykonaniem, dekoracyjną ornamentyką. Małe arcydzieła sztuki jubilerskiej przyciągają kolekcjonerów i tych, którzy szukają niebanalnego prezentu dla bliskiej osoby.

udostępnij

Joanna KorneckaJoanna Kornecka / 10-05-2018

W biżuterię historyczną można inwestować albo po prostu kupować ją, nosić i się nią cieszyć. Jej ponadczasowa stylistyka niejednokrotnie przebija seryjnie produkowane świecidełka. Intryguje nie tylko kunsztem wykonania i wysokimi walorami artystycznymi, ale też zapisaną w niej historią. Większość kolekcjonerów ma świadomość wyjątkowej wartości tych ponadczasowych wyrobów. Warto, aby zyskała ją większa rzesza kupujących. Przedstawiamy miniprzewodnik, który zachęci do kolekcjonowania jubilerskich wyrobów wytwarzanych w okresie od klasycyzmu do art déco.

Klasycyzm, czyli powrót do starożytności

Na początku XIX wieku nastąpił powrót w branży jubilerskiej do zdobień inspirowanych motywami starożytnej Grecji i Rzymu. Pojawiły się wszelkiego rodzaju palmety, czyli stylizowane liście palmy, dominują meandry – załamujące się pod kątem linie proste oraz liście akantu. Biżuteria, oprócz funkcji dekoracyjnej, ma upamiętniać osobiste przeżycia, odzwierciedlać emocje i uczucia: miłość, przyjaźń, ale też żal po stracie ukochanej osoby. Bardzo popularne stają się tzw. sekretniki, , czyli zamykane medaliony, w których przechowuje się pamiątki związane z bliską osobą, np. pukiel włosów czy fotografię. Wokół tego stylu wytwarza się tzw. nurt sentymentalno-żałobny, w którym dominuje biżuteria ze złota dekorowana czarną emalią, onyksem albo perłami. Drogocenne precjoza – jak cięte w kamieniu czy w koralu kamee – upamiętniają też wspomnienia z dalekich podróży. Biżuteria w okresie klasycyzmu świadczyła o przynależności społecznej, dlatego wyróżniała się bardzo wysokim poziomem wykonania i była wytwarzana z drogich materiałów oraz kamieni szlachetnych. Najbardziej cenione były oprawiane w złoto diamenty i ametysty.

Mieszczański biedermeier

Chyba najpopularniejsza i najczęściej spotykana w antykwariatach jest biżuteria z pierwszej ćwierci XIX wieku, czyli z okresu biedermeieru. Lata 30. XIX wieku po niedawno zakończonych wojnach napoleońskich nie obfitowały w drogocenne materiały. Dlatego, aby inaczej podkreślić szyk i splendor biżuteryjnych ozdób, sięgano po dekoracyjne ornamenty zaczerpnięte ze stylistyki rokoka. Stosowano jednak nowe, tańsze tworzywa, np. dmuchane, puste w środku złoto. Popularne też było pokrywanie osiemnasto- lub czternastokaratowym złotem cienkiej blachy, którą następnie precyzyjnie ozdabiano poprzez repusowanie, grawerowanie czy ozdabianie barwną emalią. Złoto często zastępowano tańszymi kruszcami, np. mosiądzem czy tombakiem. Dlatego biżuteria biedermeierowska, chociaż sprawia wrażenie ciężkiej i masywnej, w istocie jest bardzo lekka. Brosze czy bransolety ozdabiano kamieniami szlachetnymi. Biedermeier szczególnie ukochał sobie turkusy, granaty i korale. W tańszej wersji zastępowano je szlifowanym na podobieństwo kamieni kolorowym szkłem. Na styl biżuterii w drugiej połowie XIX wieku znaczący wpływ miały nauki przyrodnicze. Popularne stały się wszelkie motywy roślinne i zwierzęce: ptaki, węże, kwiaty, wici latorośli oraz bluszczu.

Dekoracyjna secesja

Pod koniec XIX wieku biżuterię zdominowała płynna, finezyjna linia oraz ornamentyka inspirowana naturą. Kwiaty, gałązki, liście, owady, dekoracje roślinne i zwierzęce, a także postacie kobiet to motywy, które zawładnęły złotnictwem okresu secesji. Warsztat jubilerski wzbogacił się o nowe materiały. Złoto i srebro coraz częściej zastępowano metalem, a kamienie szlachetne szkłem, masą perłową i kością słoniową. Absolutną nowością stał się róg, stąd np. mnóstwo rogowych grzebieni z tego okresu.

Wyrafinowane art déco

Ten elegancki styl wniósł do biżuterii geometryzację i uproszczenie form. Biżuteria stała się nieodłącznym elementem stroju każdej eleganckiej kobiety. Emancypacja spowodowała wyzwolenie się ze sztywnych kanonów mody i zachowań. Kobiety skracają nie tylko włosy, ale także sukienki. Do biżuterii art déco wkładają kapelusze i męskie garnitury. Biżuteria musiała dotrzymać kroku nowemu emploi. Biżuteryjne dodatki przyjmują nowoczesne, geometryczne i uproszczone formy, inspirowane motywami starożytnej Grecji, Rzymu i Egiptu. W strojach dominują kolorystyczne zestawienia czerni i bieli, które chętnie łączy się z diamentami i perłami. Popularne i modne są drogie kamienie i kruszce, ale też materiały, które prezentują się równie okazale i elegancko, ale są dużo tańsze, np. bakelit, jadeit, kryształ górski czy bursztyn. Coraz modniejsza staje się biżuteria sztuczna, ale w nowoczesnej, awangardowej formie, gdyż w biżuterii art deco bardziej niż drogi materiał liczyły się nowoczesny projekt i wykonanie.

Biżuteria zabytkowa jest unikatowa. Historyczne wzory ujmują oryginalnymi motywami, dawnymi technikami, szlachetnością kruszców i historią, jaka się z nimi łączy. Dla wielu kolekcjonerów wciąż jest celem do zdobycia.

Czy ten artykuł był pomocny?

Korzystanie z serwisu oznacza akceptację regulaminu

Allegro