Biegasz? Badaj się i unikaj kontuzji

Biegasz? Badaj się i unikaj kontuzji

autor: Andrzej Grzechowiak, data publikacji: 12-07-2016

O systematycznych badaniach specjalistycznych muszą pamiętać wszyscy sportowcy. Jeśli biegasz regularnie, powinieneś wykonywać je minimum dwa razy w roku. Jesteś w trakcie wyczerpujących przygotowań do maratonu? Badaj się co kilka tygodni. Jeżeli dopiero zaczynasz przygodę z bieganiem – przed pierwszym treningiem poddaj się odpowiednim testom. Tylko w ten sposób zapobiegniesz (czasem niebezpiecznym) kontuzjom, unikniesz problemów z sercem czy układem krążenia.

Wszyscy biegacze muszą się badać

Podstawowe badania lekarskie zawsze wykonuje się przed zawodami, często organizatorzy proszą uczestników biegów długodystansowych o stosowne zaświadczenia lekarskie. Jednak nagminnie zapominają o nich biegacze początkujący, którzy nie sprawdzają, czy nie ma przeciwwskazań do tej formy aktywności. A tych – wbrew pozorom – może być całkiem sporo. Jeżeli dotąd spędzałeś wolny czas przed komputerem lub telewizorem, a teraz znienacka zaczniesz dość intensywnie trenować, mogą ujawnić się choroby, które dotychczas nie dawały żadnych objawów. Jedynie badania pozwolą w porę je rozpoznać. Jeśli je zbagatelizujesz, wysiłek fizyczny może w znaczący sposób pogorszyć twoje zdrowie. Biegacze-amatorzy powinni zgłaszać się na badania co 3-4 miesiące (najrzadziej co 6 miesięcy).Systematyczne badania wydolnościowe i biomechaniczne pomagają zapobiegać nieprzyjemnym kontuzjom. Kieruje się na nie również biegaczy rekreacyjnych (nie tylko zaawansowanych długodystansowców). Wyniki są bogatym źródłem wiedzy o kondycji, sprawności i wydolności organizmu. Specjaliści na ich podstawie bez trudu ocenią, które części ciała mogą ulec kontuzji podczas treningu. Przyjrzą się funkcjonowaniu twoich mięśni i kości, w porę rozpoznają wszystkie ewentualne zaburzenia i podpowiedzą, jak zmienić technikę biegania, by nie narażać się na urazy.

Zapobiegaj problemom zdrowotnym i kontuzjom

Jedno z badań biomechanicznych wykorzystuje tradycyjną bieżnię – twój trening (zwłaszcza ruch stóp) zarejestrują profesjonalne kamery, a specjalista przeanalizuje zapis. Sprawdzi, czy miednica pracuje prawidłowo i czy właściwie ustawiasz stopy i kolana. Otrzymasz indywidualne zalecenia dotyczące techniki biegu i porady, jak dobrać wyprofilowane obuwie do biegania. Platforma dynamiczna służy do badań stabilograficznych, które pozwalają ocenić, czy twój mechanizm utrzymywania równowagi jest w pełni sprawny. Jeśli funkcjonuje odpowiednio, nie ulegniesz kontuzjom stawów kolanowych i skokowych. Na ścieżce podometrycznej bada się nacisk stóp na podłoże podczas chodzenia, biegania i określa miejsca szczególnie narażone na przeciążenia i kontuzje. Na podstawie wyników specjalista poleca buty o właściwym stopniu amortyzacji, które chronią przed urazami. Spiroergometrię kiedyś wykonywano głównie u zawodowych sportowców. Aktualnie badaniu wydolności układów: mięśniowego, krążenia i oddechowego poddają się też biegacze rekreacyjni. Przeprowadza je lekarz, który (po osłuchaniu pacjenta i pomiarze ciśnienia) zaprasza na bieżnię i zakłada specjalny pulsometr. W czasie ruchu aparatura mierzy tętno i pracę układu oddechowego. Nieraz specjalista zaleca dodatkowe badanie serca (EKG). Zwykle test trwa ok. kwadransa.

Badania (nie tylko) przed maratonem

Niektóre badania muszą obowiązkowo wykonać biegacze, którzy chcą wziąć udział w biegu długodystansowym. Po specjalne zaświadczenie należy zgłosić się do lekarza rodzinnego lub sportowego, który – zanim je wyda – zleca morfologię krwi, badanie ogólne moczu i EKG (zwykle spoczynkowe). W pewnych odstępach czasu należy wykonywać też EKG wysiłkowe (niekoniecznie przed startem w maratonie). Dzięki badaniu specjalista oceni wydolność mięśnia sercowego podczas wysiłku fizycznego (najpierw marszu, a następnie coraz szybszego biegu). W ten sposób można na czas wychwycić wszelkie nieprawidłowości pracy serca. Choć badać należy się regularnie, warto pamiętać, że najbardziej miarodajne wyniki otrzymuje się w czasie przerw w treningach. Wzmożona aktywność fizyczna często zmienia różne parametry. Morfologia może wykazać istnienie tzw. anemii sportowej, która nie jest powodem do niepokoju, a jedynie informacją, że organizm uruchomił mechanizmy adaptacyjne i dostosował się do regularnego wysiłku fizycznego. Jeśli systematycznie uprawiasz sport, w wynikach niekiedy pojawia się za niskie stężenie sodu – zwykle wystarczy uzupełnić niedobory pierwiastka napojami z solami mineralnymi i elektrolitami. Jeżeli intensywnie ćwiczysz, nawet w moczu mogą wystąpić niewielkie (i zupełnie naturalne) zmiany w postaci śladowych ilości białka. Bieganie to nie tylko przyjemność, ale też wyraz troski o zdrowie. Uprawiaj sport odpowiedzialnie i nie zapominaj o niezbędnych badaniach. Zapytaj swojego lekarza, które z nich powinieneś wykonać w najbliższej przyszłości.