8 najciekawszych zakazanych książek

8 najciekawszych zakazanych książek

autor: Paulina Surniak, data publikacji: 09-10-2015

Książki są niebezpieczne. Nie wierzycie? Od wieków są palone i niszczone. A może sądzicie, że zakaz czytania konkretnych tytułów dotyczy tylko historii? Nic bardziej mylnego. Lektura pewnych książek wciąż bywa przedmiotem sporów, a listy pozycji zakazanych są nadal tworzone.

Z jakiego powodu książka mogła trafić na listę tytułów zakazanych? Przyczyn mogła być nieskończona ilość, być może jednak wiele z nich można sprowadzić do wspólnego mianownika – książki uznawano za niebezpieczne, bo szerzyły wiedzę i wzbudzały niebezpieczne myśli. Pod wpływem lektury można przecież zmienić swoje przekonania i z potulnego obywatela stać się osobnikiem domagającym się zmian. Można dowiedzieć się, że coś, co nie jest uznawane za akceptowalne w naszym społeczeństwie, jest jak najbardziej normalne w innym. Książki mogą wskazywać nowe drogi, a to nie wszystkim musi się podobać.

Wnikliwego czytelnika wszystkie te powody mogą jednak tylko zachęcić do lektury. W końcu między innymi po to czytamy, by poszerzać swoje horyzonty i rozumieć więcej, wiedzieć więcej. Warto więc sięgać po książki zakazane, choćby po to, by dowiedzieć się, jakie niebezpieczne idee mogą zrodzić się pod ich wpływem. Oczywiście lektura, która była zakazana kilkadziesiąt lat temu, dzisiaj nikogo nie będzie szokować, wciąż jednak może dostarczyć ciekawych tematów do przemyśleń. Wybór jest szeroki, listy zakazanych książek były bowiem i są bardzo obszerne, zaś moje propozycje niech będą jedynie punktem wyjścia do własnych poszukiwań.

John Steinbeck „Grona gniewu”

Kto by przypuszczał, że ta nagrodzona Pulitzerem powieść wielkiego amerykańskiego pisarza mogła trafić na listę książek zakazanych? A jednak – opisy biedy i ciężkich warunków życia w czasach wielkiego kryzysu okazały się tak szokujące dla wielu czytelników, że książka była niejednokrotnie palona publicznie. To, czym zachwycali się krytycy, nie przemówiło do zwykłego czytelnika, który uważał, że Steinbeck przesadził i obraził tym samym uczucia wielu ciężko pracujących farmerów. W rzeczywistości Steinbeck w „Gronach gniewu” nie tylko nie przejaskrawił sytuacji, ale wręcz opisał ją w złagodzonej formie.

Salman Rushdie „Szatańskie wersety”

Rushdie drogo zapłacił za napisanie książki, w której, zdaniem wielu muzułmanów, popełnił bluźnierstwo. Tytułowe szatańskie wersety to wstawki dodane do Koranu już po śmierci Mahometa. Powieść inspirowana biografią Mahometa wzbudziła wielkie poruszenie w muzułmańskim świecie, a ajatollah Chomejni nałożył na Rushdiego fatwę, na mocy której zarówno autor, jak i wszyscy związani z wydaniem tej książki, muszą ponieść śmierć. Rushdie od tego czasu żyje w ukryciu, śmierć zaś poniósł japoński tłumacz książki. W siedzibach kilku wydawnictw na całym świecie podłożono bomby. Niektóre kraje postanowiły chronić obywateli przed niebezpieczeństwem. W Wenezueli za czytanie „Szatańskich wersetów” można było trafić do więzienia. Nawet w Stanach Zjednoczonych dwie duże sieci księgarskie wycofały książkę z półek po otrzymaniu gróźb.

Toni Morrison „Umiłowana”

„Umiłowana” to przykład bardzo dobrej książki, która do dziś jest usuwana z katalogów bibliotecznych i list lektur szkolnych. To także przykład książki, która budzi kontrowersje nie tylko ze względu na trudny temat, ale także z powodu brutalnych scen. Warto po nią sięgnąć, bo to jedna z najbardziej przejmujących lektur wszech czasów.

D.H. Lawrence „Kochanek Lady Chatterley”

Ta powieść o związku kobiety z wyższych sfer i mężczyzny z klasy robotniczej wzbudziła mnóstwo emocji i była zakazana ze względu na szokującą treść. Dzisiaj książka „Kochanek Lady Chatterley” nie budzi kontrowersji, nie wydaje się też zbyt śmiała, ale w Wielkiej Brytanii nie można było kupić jej pełnego tekstu aż do roku 1960. Przez trzydzieści lat (od 1929 do 1959) zakazane było wwożenie jej do USA.

Vladimir Nabokov „Lolita”

Kolejna powieść zakazana ze względu na erotyczną treść. Została uznana za pornograficzną przez „New York Timesa”, choć inne amerykańskie gazety zamieszczały niezwykle pozytywne recenzje. Trudno się dziwić kontrowersjom – opowieść o uczuciu czterdziestoletniego mężczyzny do dwunastoletniej dziewczynki musi je budzić. Autora posądzano o pedofilię, zaś „Lolita” była zakazana we Francji, Wielkiej Brytanii i kilku innych krajach.

Johann Wolfgang Goethe „Cierpienia młodego Wertera”

Ta szkolna lektura została niegdyś umieszczona na liście książek zakazanych ze względu na negatywny wpływ, jaki wywierała na wielu czytelników. Nie tylko naśladowali oni styl ubierania głównego bohatera, ale podobno po jej publikacji znacząco wzrosła liczba samobójstw. Egzemplarz „Cierpień młodego Wertera” znajdowano w kieszeni osób targających się na swoje życie.

John Green „Szukając Alaski”

Ten popularny autor książek dla młodzieży wyjątkowo często budzi kontrowersje. Nastolatki uwielbiają jego książki, jednak ich rodzice nieco mniej. Głównym powodem są sceny seksu – w przypadku „Szukając Alaski” seksu oralnego. Warto zaznaczyć, iż są to bardzo delikatnie opisane sceny, jednak rodzice amerykańskich nastolatków muszą być wyjątkowo wyczuleni, jako że w Stanach ta książka jest jedną z lektur najczęściej usuwanych ze szkolnych bibliotek na życzenie rodziców. Szkoda, książki Greena są bowiem mądre i pobudzają do refleksji.

Przeczytaj pełną recenzje książki Johna Greena „Szukając Alaski”.

J.K. Rowling „Harry Potter i Kamień Filozoficzny”

To nie pomyłka – pierwsza część cyklu o przygodach nieletniego czarodzieja została uznana za najczęściej zakazywaną książkę XXI wieku. Takie badania przeprowadziło American Library Association, które przygotowało naprawdę długą listę miejsc i organizacji, które zakazały czytania i wypożyczania książki J.K. Rowling. Najczęściej „Harry Potter i Kamień Filozoficzny” był usuwany z amerykańskich bibliotek, ale zakazano go też w Queensland w Australii. Wydatny udział miał w tym Kościół Katolicki, który ogłosił, że książki o Harrym Potterze promują okultyzm. Cóż, na pewno doskonale przyczyniają się do promocji czytelnictwa!

Przeczytaj pełną recenzję książki J. K. Rowling „Harry Potter i Kamień Filozoficzny”.

Zobacz także inne książki J.K. Rowling.

Zakazane książki od zawsze pasjonowały i będą pasjonować czytelników na całym świecie. Wszystko dlatego, że poruszają często kontrowersyjne tematy, pokazują inną rzeczywistość – często brutalną, taką, jaka jest naprawdę. Bywają również bluźniercze, podważają rolę religii w życiu człowieka i dyskredytują władzę. Czy naprawdę powinny były zostać zakazane? Warto się o tym przekonać na własnej skórze!