Mali Powstańcy. Warszawa 1944 – recenzja gry

Mali Powstańcy. Warszawa 1944 – recenzja gry

Wolnościowy zryw stolicy sprzed 70 lat stał się inspiracją dla wielu artystów i muzyków. Wciąż powstają nowe filmy, utwory muzyczne czy spektakle teatralne poświęcone jednemu z najważniejszych wydarzeń w naszej historii. Tragiczne losy Warszawy zainspirowały również Filipa Miłuńskiego, który chcąc przybliżyć najmłodszym graczom tematykę Powstania Warszawskiego, stworzył świetną, rodzinną grę edukacyjną o Harcerskiej Poczcie Polowej.

Rys historyczny

Harcerska Poczta Polowa była jednym z największych fenomenów organizacyjnych Powstania Warszawskiego. Została zorganizowana przez najmłodszą grupę harcerzy Szarych Szeregów – tzw. Zawiszaków, pomagała w walce z okupantem, roznosząc listy wśród ludności cywilnej oraz meldunki pomiędzy oddziałami powstańczymi. Dzięki zaangażowaniu harcerzy powstało kilka urzędów pocztowych zlokalizowanych w różnych miejscach stolicy, rozlokowano także kilkadziesiąt skrzynek na listy oraz uruchomiono druk serii znaczków powstańczych. Przesyłki roznosili przede wszystkim młodzi powstańcy (do Zawiszaków należeli chłopcy do 14 roku życia), którzy jeszcze przed wybuchem powstania przygotowywani byli do roli łączników poprzez naukę szczegółowej topografii miasta. Niestety wielu z nich podczas wypełniania swej misji zginęło lub zostało rannych.

Warszawskie dzieci, pójdziemy w bój...

To właśnie harcerze z Poczty Polowej są bohaterami gry Mali Powstańcy. Każdy z graczy wciela się w rolę zastępowego, który kieruje 3-osobowym oddziałem i rywalizuje z pozostałymi uczestnikami o to, która drużyna dostarczy największą liczbę rozkazów pomiędzy dzielnicami walczącej Warszawy. Jednak, aby wygrać trzeba również ze sobą współpracować. W przeciwnym razie, niemieckie wojska zablokują niektóre obiekty, a nawet dzielnice, co może skończyć się porażką wszystkich graczy.

Celem gry jest zdobycie jak największej liczby punktów. Te otrzymujemy za dostarczone na czas rozkazy, bezpieczny powrót harcerzy do domu oraz realizację sekretnych misji.

Autor gry przewidział dwa warianty rozgrywki – podstawowy, przeznaczony dla graczy w wieku od 8 lat oraz zaawansowany, w który mogą grać osoby w wieku od lat 10. W grze może uczestniczyć od 2 do 4 uczestników.

Gra powstała we współpracy z Muzeum Powstania Warszawskiego oraz Związkiem Harcerstwa Polskiego. Z założenia ma przybliżyć najmłodszym dzieciom tematykę Powstania Warszawskiego i zachęcić do dalszego zgłębiania wiedzy na temat walczącej z okupantem stolicy. Pomóc w tym ma przede wszystkim dołączona do gry broszura opracowana przez dr Stanisława Ozimka, autora książki Poczta Powstańczej Warszawy.

mali_powstancy__2_.jpg

Zawartość pudełka

W pudełku znajdziemy przede wszystkim pokaźnych rozmiarów planszę z mapą lewobrzeżnej Warszawy. Na planie miasta zaznaczono różnymi kolorami dzielnice, w których toczyły się działania powstańcze, oraz strategiczne obiekty, np. budynek PAST-y, Plac Trzech Krzyży, Plac Narutowicza czy Cytadelę. Plansza wzorowana jest na przedwojennych mapach i doskonale oddaje klimat tamtych niezwykłych wydarzeń. Do tego wykonana została z niezwykle grubej tektury, co również zasługuje na pochwałę.

Z boku planszy ulokowano tor rozkazów. Na nim gracze wykładają rozkazy, które następnie będą musieli dostarczyć we wskazane miejsce. Poniżej znajduje się pole „więzienie”. Te wykorzystywane jest jedynie w wariancie podstawowym.

mali_powstancy__3_.jpg

Oprócz planszy w pudełku znajdziemy również:

  • 12 pionków harcerzy w 4 kolorach. Każdy gracz otrzymuje 3 pionki w wybranym przez siebie kolorze. Wszyscy harcerze mają swoje imiona. Jest Alek, Janek, Zosia czy Krysia oraz wielu innych.

mali_powstancy__4_.jpg

  • 12 żetonów harcerzy w 4 kolorach. Za ich pomocą gracze zaznaczają, które rozkazy zamierzają donieść.
  • 20 kart ruchu w 4 kolorach. Każdy uczestnik rozgrywki otrzymuje po 5 kart ruchu. Karty są ponumerowane od 1 do 5. Wartości te odpowiadają liczbie ruchów, które może wykonać gracz. Dodatkowo, w wariancie rozszerzonym karty o numerach od 1 do 4 umożliwiają również wykonanie dodatkowej akcji, np. przesunięcie jednego ze swoich harcerzy z obiektu do innego obiektu lub podejrzenie rozkazów, które zostaną wyłożone w kolejnej fazie.
  • talia 42 kart rozkazów. Te mówią skąd i dokąd należy dostarczyć dany rozkaz.
  • talia 24 kart sekretnych celów. Te używane są jedynie w wariancie rozszerzonym i umożliwiają zdobycie dodatkowych punktów.
  • żetony oddziałów niemieckich – 7 małych i 3 duże. Małe żetony służą blokowaniu dojazdu do określonych punktów na mapie. Duże blokują całe dzielnice. Dzieje się tak wtedy, gdy gracze nie dostarczą rozkazu na czas.
  • pionek niemieckiego żołnierza – wykorzystywany jest jedynie w wariancie podstawowym. Porusza się on o tyle pól, ile wypadnie na kostce. Jeśli żołnierz wejdzie na pole, na którym znajduje się harcerz, ten drugi trafia do więzienia.
  • kostka – kostka używana jest jedynie w wariancie podstawowym. Składa się z czarnych i czerwonych pól. Wylosowanie jednego z czarnych oznacza ruch niemieckiego żołnierza. Zaś czerwone pola to dodatkowy ruch dla harcerzy.
  • znacznik gracza rozpoczynającego rundę
  • karta Zwycięstwo! – używana w wariancie rozszerzonym.

W ogniu walk – czyli przebieg rozgrywki

Przygotowanie oraz przebieg gry jest nieco odmienny w zależności od tego, na jaki wariant rozgrywki się zdecydujemy. Podstawowy jest znacznie łatwiejszy i świetnie sprawdzi się jako wprowadzenie dla początkujących bądź wersja rodzinna. Wariant zaawansowany cechuje z kolei większa liczba zasad, możliwości taktycznych i wyższy poziom trudności. Jednak przebieg gry oraz mechanika pozostają praktycznie bez zmian. Rozgrywka składa się z kilku następujących po sobie rund. Te z kolei złożone są z kilku faz:

1. Faza rozkazów

Gracz rozpoczynający grę bierze ze stosu karty rozkazów (ich liczba uzależniona jest od liczby graczy; w przypadku gry czteroosobowej są to dwie karty) i układa je odkryte na pierwszym polu toru rozkazów. Na karcie znajduje się informacja skąd i dokąd należy dany rozkaz dostarczyć oraz liczba punktów, jaką otrzymamy za wykonanie zadania. Rozkaz można odebrać tylko wtedy, gdy pionek harcerza znajduje się na polu oznaczonym na karcie rozkazu jako startowe. Przykładowo, jeśli na torze rozkazów pojawi się karta „Plac Wilsona – Port”, rozkaz może odebrać ten harcerz, który znajdzie się na polu „Plan Wilsona”.

Aby poinformować pozostałych uczestników, że zdecydowaliśmy się na dostarczenie danego rozkazu, kładziemy na karcie rozkazu żeton z imieniem harcerza. Każdy rozkaz może być odebrany przez kilku harcerzy, ale muszą oni należeć do różnych zastępów. Co ważne, pojedynczy harcerz może nieść tylko jeden rozkaz naraz. Można natomiast w dowolnej chwili porzucić dany rozkaz i zdecydować się na dostarczenie innego, jeśli np. znajdujemy się blisko miejsca docelowego, a dany rozkaz wart jest więcej punktów. Ten harcerz, który jako pierwszy dotrze do wskazanego na karcie celu, zdobywa punkty dla swojego zastępu.

mali_powstancy__5_.jpg

2. Faza ruchu harcerzy

Na początku rozgrywki gracze otrzymują zestaw 5 kart ruchu w ustalonym przez siebie kolorze. To dzięki nim poruszają się po planszy i dostarczają rozkazy we wskazane miejsce. Karty są ponumerowane od 1 do 5. Wartości decydują o dwóch kwestiach. Po pierwsze wskazują kolejność, według której gracze będą się poruszać, a po drugie określają, o ile pól dany gracz może posunąć swoje pionki.

Aby wykonać ruch każdy z graczy wybiera jedną z trzymanych w ręku kart i kładzie zakrytą przed sobą. Gdy wszyscy gracze dokonają wyboru, należy odkryć wybrane karty. Harcerze poruszają się w kolejności od numeru 1 do 5. W ramach swojego ruchu gracz może posunąć pionki o wskazaną liczbę pól lub wykonać jednym harcerzem skok z obiektu do sąsiedniego obiektu.

Wybierając wariant pierwszy, możemy wskazaną liczbę podzielić na kilka pionków, np. jednym harcerzem posunąć się o 2 pola, a drugim o 3. Skok do obiektu wykonujemy tylko wtedy, gdy znajdujemy się na polu z innym obiektem. Wykorzystana karta nie może zostać użyta w kolejnej rundzie.

mali_powstancy__6_.jpg

3. Faza ruchu niemieckiego żołnierza (pomijana w wariancie rozszerzonym)

Ciekawym urozmaiceniem gry jest faza ruchu niemieckiego żołnierza. Wprowadza ona do rozgrywki element losowości, bowiem przesuwanie się żołnierza zależne jest od wyniku rzutu kostką. Na kostce znajdują się czarne oraz czerwone pola. Jeśli wypadnie pole czarne, pionek Niemca należy przesunąć w stronę najbliższego harcerza o tyle pół, ile widnieje na kostce. Pola czerwone to dodatkowy ruch dla harcerzy, którzy mogą uciec przed ścigającym ich żołnierzem. Jeśli żołnierz wejdzie na pole, na którym znajduje się harcerz, zatrzymuje go i wsadza do więzienia. Schwytany harcerz traci niesiony rozkaz i spędza kolejną rundę w areszcie.

mali_powstancy__7_.jpg

4. Faza upływu czasu

Podczas rozgrywki gracze muszą uważać nie tylko na wojska nieprzyjaciela, ale również na upływający nieubłagalnie czas. Mają bowiem 5 rund, aby dostarczyć dany rozkaz. Po każdej rundzie znajdujące się na torze rozkazów karty, należy przesunąć o jedno pole w dół. Jeśli karta rozkazu opuści tor oznacza to, że rozkaz nie został dostarczony na czas. W praktyce wiąże się to z tym, że oddział niemiecki blokuje jedną z dróg prowadzącą do obiektu, do którego dany rozkaz miał być dostarczony. W tym celu na planszy umieszczamy żeton niemieckiego oddziału.

Rozgrywka trwa dopóty, dopóki na torze rozkazów znajdują się karty. Gdy ostatni rozkaz opuści tor, następuje podliczenie punktów. Jeśli jednak na planszy pojawi się czwarty żeton oddziałów niemieckich, gra kończy się klęską harcerzy i wygraną sił wroga. W takim przypadku nie podlicza się punktów.

mali_powstancy__8_.jpg

Wariant podstawowy, a rozszerzony – różnice

  • Pionek niemieckiego żołnierza nie bierze udziału w grze, trzecia faza gry – ruch niemieckiego żołnierza jest pomijana, gracze nie mogą zostać aresztowani i wsadzeni do więzienia.
  • Skróceniu ulega czas, w którym należy dostarczyć rozkaz (w wariancie podstawowym jest to 5 rund, w rozszerzonym tylko 4).
  • Niedostarczenie rozkazu na czas powoduje nieco inne konsekwencje. Gdy jest to pierwszy niedostarczony rozkaz w danej dzielnicy, efekt jest taki sam jak w wariancie podstawowym – blokada drogi. W przypadku kolejnego niepowodzenia blokowana jest cała dzielnica.
  • W grze, poza zwykłym ruchem, można wykonać również akcję specjalną, np. zamienić miejscami dwóch harcerzy, przesunąć jednego ze swoich harcerzy do sąsiedniego obiektu, zmienić kolejność na torze rozkazów oraz podejrzeć karty z talii rozkazów.
  • W rozgrywce wykorzystywane są karty sekretnych celów, dzięki którym gracz zdobywa dodatkowe punkty, np. jeśli dostarczy najwięcej rozkazów czy dostarczy rozkaz o najwyższej liczbie punktów.
  • Gra kończy się w momencie, gdy odkryjemy umieszczoną wśród kart rozkazów specjalną kartę Zwycięstwo! lub gdy trzecia z dzielnic Warszawy zostanie zablokowana przez oddział niemiecki.

Opinia

Mali Powstańcy to dopracowana w najdrobniejszych szczegółach gra planszowa, która dzięki wyjątkowej mechanice polegającej na połączeniu rywalizacji z kooperacją oraz świetnie dopasowanej szacie graficznej doskonale oddaje klimat Powstania Warszawskiego. To także niezwykle cenna i wciągająca lekcja, która przekazuje najistotniejsze informacje na temat jednego z najważniejszych wydarzeń w historii Polski XX w. Ponadto, wplatając w mechanikę gry elementy współpracy, uczy dzieci, że czasami dla dobra ogółu warto zrezygnować z własnych ambicji. Ci bowiem, którzy za wszelką cenę będą dążyli do wygranej mogą się nieźle rozczarować, gdy gra zakończy się porażką wszystkich uczestników i wygraną wroga. Dlatego moim zdaniem Mali Powstańcy to wyjątkowa, mądra i pożyteczna gra. Szkoda, że na naszym rynku tak zrobionych i przemyślanych produktów jest nadal niewiele.

Choć liczba zasad i dość szczegółowa instrukcja mogą na początku zniechęcić, to gra jest naprawdę ciekawa i warta poświęcenia dłuższej chwili na zapoznanie się z regułami. Dwa warianty rozgrywki sprawiają, że nie szybko się znudzi, a dobrą zabawą mogą cieszyć się zarówno kilkulatki, jak i ich rodzice czy dziadkowie (może nawet uczestnicy Powstania).

Na koniec warto dodać, że wydawnictwo Egmont wypuściło na rynek również dodatek do gry – "Liberator", który wprowadza dodatkowe elementy rozgrywki. Pierwszy z nich to samolot dostarczający powstańcom drogocenne zrzuty w postaci amunicji, żywności czy leków. Drugi, to Poczta Cywilna umożliwiająca dostarczanie mieszkańcom walczącej stolicy listów od ich najbliższych. Grę Mali Powstańcy zakupimy na Allegro za ok. 70 zł.


podziel się

Monika Ziarek

Monika Ziarek

Z wykształcenia dyplomowana „Europejka”, z wyboru etatowa mama dwójki dzieci i autorka bloga byciemama.pl. Odczarowująca macierzyństwo i pisząca z przymrużeniem oka, ironicznie o codziennych zmaganiach rodzica. Z obowiązku - ekspert tematyki parentingowej, opiekunka, psychoterapeutka, kucharka, sprzątaczka, pielęgniarka, szofer. Z wyboru - mama i blogerka, dla której pisanie stało się pasją.