1933-1938 POLSKA CZECHOSŁOWACJA MNIEJSZOŚĆ NIEMCY (6483986563)

zakończona
49,99 zł
sprzedaż zakończona

nie było ofert kupna

Koszty dostawy
  • List polecony ekonomiczny 9,00 zł
  • lokalizacja: POCZTOWO
  • stan: używany
  • okładka: miękka
  • rok wydania (xxxx): 1967
ANDRZEJ SZEFER

MNIEJSZOŚĆ NIEMIECKA

W POLSCE I W CZECHOSŁOWACJI

W LATACH 1933 — 1938

ŚLĄSKI INSTYTUT NAUKOWY

PAŃSTWOWE WYDAWNICTWO NAUKOWE

KATOWICE — KRAKÓW 1967

Stron 241, przypisy, tab., bibliografia, indeks osób, indeks nazw geograficznych,
indeks nazw organizacji i instytucji, miękka oprawa, format ok. 23,5 cm x 16,5 cm

Nakład tylko 900 + 100 egzemplarzy !!!

Praca powstała w swojej pierwotnej postaci jako rozprawa doktorska dla uzyskania
doktoratu z historii i jako taka została przyjęta przez Wydział Filozoficzno-History­czny
Uniwersytetu Jagiellońskiego.

WSTĘP [obszerne fragmenty]

Celem pracy jest przedstawienie sytuacji mniejszości niemieckiej w Polsce i w Czechosłowacji
w latach 1933—1938. Zmierza ona do porów­nania sytuacji życia mniejszości w obydwu
omawianych krajach, w czasie od przewrotu w Niemczech do aneksji Austrii.

Po zakończeniu pierwszej wojny światowej, w odrodzonej Polsce i w nowo powstałej
Czechosłowacji pozostały liczne skupienia mniejszości niemieckiej.
Ich życie rozwijało się różnie, w zależności od sytuacji we­wnętrznej w obu krajach.
W każdym razie problem mniejszości niemiec­kiej w Polsce i w Czechosłowacji był
poważnym zagadnieniem na prze­strzeni całego dwudziestolecia międzywojennego.

Zasadniczym tematem badań są lata 1933—1938 (do aneksji Austrii włącznie).

Przewrót faszystowski w Niemczech w 1933 roku i dojście Hitlera do władzy
były ważnymi wydarzeniami dla niemieckich skupisk mieszkających za granicą,
spowodowały bowiem znaczne ożywienie działalności niemieckich środowisk
w omawianych krajach. Według zamierzeń politycznych Trzeciej Rzeszy
mniejszość niemiecka miała odegrać ważną rolę, przygotowując państwu niemieckiemu
warunki do agresji w stosunku do niektórych krajów Europy wschodniej i południowo-wschodnie­j.
Aby mniejszość mogła sprostać temu zadaniu, należało ją przede wszystkim pozyskać
dla ruchu narodowosocjalistycz­nego. Proces hitleryzacji mniejszości niemieckiej
w Polsce i w Czechosłowacji nie wypływał więc z wewnętrznych jej dążeń,
lecz z rozwoju sytuacji politycznej Trzeciej Rzeszy i kształtujących się w Europie
nowych stosunków międzynarodowych w latach trzydziestych.

Praca zmierza też do ukazania działalności tych niemieckich środowisk mniejszościowych
w obu krajach, które reprezentowały dążność do współ­pracy z danym państwem.
Takie odłamy mniejszościowe reprezentowały zrazu dość dużą siłę.

Ramy chronologiczne pracy zamykają się ma wydarzeniach związanych z aneksją Austrii
przez Niemcy w marcu 1938 roku. W odniesieniu do mniejszości niemieckiej w Czechosłowacji,
jest to granica zupełnie naturalna. Wydarzenie to było bowiem początkiem nowego etapu
działalności Niemców sudeckich w Czechosłowacji.

Natomiast właściwszą, granicą chronologiczną dla zakończenia omawia­nia rozwoju
życia mniejszości niemieckiej w Polsce byłby koniec 1937 ro­ku, a ściślej — 5 listopada 1937 roku,
to jest dzień podpisania polsko-niemieckiej deklaracji mniejszościowej.
Okres tan daje początek nowej fazie stosunków polsko-niemieckich w zakresie polityki mniejszościowej.
Wy­daje się jednak, że stosunek mniejszości niemieckiej w Polsce do wydarzeń pierwszych miesięcy 1938
roku jest również interesujący i godny prześle­dzenia.

Rozdział VI traktujący już tylko bardzo zwięźle o stosunkach mniej­szościowych w obu krajach
w okresie od kwietnia do września 1938 roku stanowi zakończenie pracy.
Rozwój sytuacji mniejszości w Czechosłowacji jest bowiem w tym czasie tak bogaty
w liczne fakty i wydarzenia, iż stanowi sam w sobie problem zamknięty, nadający się
do osobnego po­traktowania, tym bardziej że zagadnienie Niemców sudeckich stało się
już problemem ogólnoeuropejskim.

Śledząc rozwój sytuacji w ruchu mniejszościowym w Polsce i w Cze­chosłowacji,
autor zajął się w zasadzie niemieckimi grupami etnicznymi mieszkającymi na terenie całego
omawianego kraju. Jednakże szcze­gólną uwagę zwrócił na rozwój sytuacji w ruchu mniejszościowym
w Wo­jewództwie Śląskim, gdy chodzi o Polskę, oraz na północnych Morawach i Śląsku
Opawskim i Cieszyńskim w odniesieniu do Czechosłowacji.

Rozdziały zasadnicze (rozdziały II—V) przynoszą także krótkie omó­wienie sytuacji międzynarodowej
w Europie, co umożliwia ukazanie roz­woju niemieckiej akcji mniejszościowej w obydwu krajach
na tle kon­kretnej sytuacji politycznej, określającej w dużym stopniu kierunek tego rozwoju i działalności.
Omówiono tu zatem tylko te wypadki polityczne, które wpływały bezpośrednio lub pośrednio
na rozwój sytuacji w ruchu, mniejszościowym.

Obraz wydarzeń oparto na archiwaliach, źródłach publikowanych, cza­sopismach i prasie
oraz na opracowaniach.

Ogółem przeglądnięto niektóre zespoły materiałów archiwalnych w 7 archiwach, w tym 3 czechosłowackich.
Pełny ich zestaw zawiera wykaz literatury. Spośród dużej ilości materiałów archiwalnych
na pierw­szy plan wybijają się doniesienia policyjne, miesięczne i kwartalne spra­wozdania
z życia mniejszości narodowych i sytuacji politycznej, korespon­dencja władz państwowych
dotycząca mniejszości, w niektórych wypad­kach również akta procesów politycznych.
Niektóre zespoły przeglądnięto w całości, inne jedynie częściowo.

Jeśli chodzi o wydawnictwa źródłowe, stwierdzić należy, że w odniesie­niu do mniejszości niemieckiej
w Polsce odczuwa się ich dotkliwy brak. W każdym razie dotyczy to okresu lat 1933—1938.
O wiele korzystniej przedstawia się sytuacja w zakresie źródeł do dziejów mniejszości
niemieckiej w Czechosłowacji. Autorzy zajmujący się tym zagadnieniem mają możliwość
sięgnięcia do kilku zestawów źródło­wych...

Na osobne wymienienie zasługują wybory dokumentów dyplomatycz­nych ...

Wiele interesującego materiału przyniosła kwerenda prasy i czasopism mniejszościowych.
Z ważniejszych publikacji tego typu wychodzących w Polsce, przeglądnięto: Der Aufbau (1938),
Der Aufbruch (1934—1938), „Beskideländische Deutsche Zeitung" (1934), „Deutsche Monatshefte in Polen"
(1934—1938), „Kattowitzer Zeitung" (1933—1938), „Volkswille" (1933—1935 i 1937).

Z publikacji tego typu ukazujących się w Czechosłowacji, przegląd­nięto: „Deutsche Post" (1933—1935, 1938),
„Schlesisches Jahrbuch fur deutsche Kulturarbeit im gesamtschlesischen Raume" (1933—1939),
„Sudetendeutsches Jahrbuch" (1936—1938), „Volkspresse" (1934, 1936—1938) oraz „Die Zeit" (1936—1938).

Wykorzystano również niemieckie publikacje tego typu, traktujące o zagadnieniach mniejszościowych
w ogóle, jak miesięcznik „Nation und Staat" (1927—1938), a spośród czasopism polskich,
zajmujących się problematyką mniejszościową — „Sprawy Narodowościowe" (1932—1939)
i „Strażnicę Zachodnią" (1922—1933, 1937, 1946—1947). W oparciu o powyższe publikacje
uzyskano wiele interesujących danych, jednakże o charakterze przyczynkowym.

Z najnowszych opracowań monograficznych dotyczących problema­tyki mniejszościowej
w Czechosłowacji, wymienić należy przede wszyst­kim obszernie opracowanie
J. Césara i B. Černego, a także prace O. Káňi, który jednakże ogranicza się do omówienia
tych spraw w odniesieniu do terenu północnych Moraw. Wiele ciekawego materiału faktograficznego
przynosi praca G. Fuchsa, traktująca o ruchu antyfaszystowskim Niem­ców sudeckich
w latach 1933—1938. Mniejszą wagę posiada praca histo­ryka wschodnioniemieckieg­o H. Königera.
Zajmuje się ona szczególnie okresem 1938 roku i to od maja do września tego roku...

Dotychczasowe badania dziejów mniejszości niemieckiej w Polsce nie posiadają bogatszej tradycji,
a ich efekty są dotąd raczej skromne. Jednak­że w ostatnich latach ukazało się kilka publikacji,
zasługujących na omó­wienie. Są to prace: M. Cygańskiego, K. Grünberga i J. Krasuskiego.
Pierwszy zajął się opracowaniem stosunków mniejszościowych w Polsce środkowej,
drugi prześledził rozwój sytuacji w ruchu niemieckim w Wo­jewództwie Śląskim w latach 1933—1939.
Krasuski natomiast poświęcił pewną część swej pracy problematyce mniejszości niemieckiej,
jednakże tylko do 1932 roku.
Do grupy badaczy niemieckiej problematyki mniejszościowej w Polsce zaliczyć należy także
R. Staniewicza, mającego w swym dorobku kilka interesujących prac.
Również autor niniejszej rozprawy opublikował kilka artykułów przyczynkowych do dziejów
mniejszości niemieckiej w Polsce.
Trzeba wreszcie wspomnieć o kilku publikacjach historyków zachodnioniemieckich­, zajmujących się
zagadnieniem mniejszości niemieckiej w Polsce...

Niniejsza praca ma charakter porównawczy. Zwraca więc uwagę na te zagadnienia,
które są z jednej strony porównywalne, z drugiej zaś skrajnie różne,
jeśli chodzi o położenie i rozwój niemieckich grup narodowościo­wych w Polsce i w Czechosłowacji.

Opracowanie nie pretenduje do wyczerpania w całości tego tak obszer­nego,
a zarazem interesującego zagadnienia; jest tylko pierwszą próbą porównawczego ujęcia
problematyki mniejszościowej w Polsce i w Cze­chosłowacji w latach 1933—1938...

SPIS TREŚCI :

Przedmowa
Wykaz zastosowanych skrótów
Wstęp

ROZDZIAŁ I

Zarys dziejów mniejszości niemieckiej w Czechosłowacji i w Polsce w pierwszym dziesięcioleciu międzywojennym

Czechosłowacja

1. Czechosłowacka droga do traktatu w St. Germain
2. Liczba i rozmieszczenie Niemców w ČSR
3. Podstawowe normy prawne regulujące życie mniejszości niemieckiej
4. Przegląd życia kulturalnego
5. Struktura zawodowa i stan posiadania
6. Przegląd niemieckich partii politycznych

Polska

1. Postanowienia Konferencji Pokojowej a sprawa polska
2. Liczba i rozmieszczenie Niemców w Polsce
3. Podstawowe normy prawne regulujące życie mniejszości niemieckiej
4. Przegląd życia kulturalno-oświatowe­go Niemców w Polsce
5. Struktura zawodowa i stan posiadania
6. Przegląd niemieckich partii i organizacji politycznych

ROZDZIAŁ II

Stosunek niemieckich partii mniejszościowych w Polsce i w Czechosłowacji do zwycięstwa hitleryzmu w Niemczech

1. Nowe nadzieje
2. Początki procesu hitleryzacji
3. Socjaldemokraci
4. Analogie

ROZDZIAŁ III

JdP i SdP w walce o zhitleryzowanie mniejszości niemieckiej w Polsce i w Czechosłowacji (1933—1935)

1. Walka „starych" i „młodych" w województwie śląskim
2. Penetracja Młodoniemców w województwach północno-zachodnich
3. Działalność Partii Młodoniemieckiej w Polsce środkowej
4. JdP w Małopolsce i na Wołyniu
5. SHF — powstanie, program, rozwój
6. Niemieckie partie w ČSR wobec ruchu henleinowskiego przed wyborami majowymi w 1935 roku
7. Kampania przedwyborcza SdP, wyniki wyborów, źródła sukcesu
8. Po wyborach
9. Uwagi ogólne o rozwoju stosunków wśród Niemców w Polsce i w Czechosłowacji w latach 1933—1935

ROZDZIAŁ IV

Koncentracja sił (1936—1937)

1. SdP inicjatorką nowych metod działania Niemców w ČSR
2. Stosunek SdP do innych niemieckich partii w ČSR
3. Mniejszość niemiecka w województwie śląskim w centrum zainteresowania Niemców w Polsce
4. Wygaśnięcie Konwencji Górnośląskiej. Deklaracja z 5 listopada 1937 roku
5. Dwie secesje
6. Konsekwencje wydarzeń lat 1936—1937

ROZDZIAŁ V

Pierwsze miesiące 1938 roku

1. Stanowisko mniejszości niemieckiej w Polsce wobec aneksji Austrii przez Niemcy
2. Nastroje w SdP przed aneksją Austrii
3. Stosunek SdP do aneksji Austrii
4. Podporządkowanie SdP Trzeciej Rzeszy
5. „Gleichschaltung&quo­t;
6. Działalność NSDAP w Polsce
7. Wnioski z pierwszych miesięcy 1938 roku

ROZDZIAŁ VI

Bilans 1938 roku

1. Niemiecki ruch mniejszościowy w ČSR od karlowarskiego kongresu partyjnego do Konferencji Monachijskiej
2. Niemcy w Polsce wobec mniejszości niemieckiej w ČSR
3. Wpływ wydarzeń wrześniowych 1938 roku w Czechosłowacji na zachowanie się Niemców w Polsce
4. Próba konsolidacji po Monachium
5. Zakończenie

Wykaz literatury

Streszczenia w jęz. ang., niem. i ros.

Indeks osób
Indeks nazw geograficznych
Indeks nazw organizacji i instytucji

Okładka po latach z typowymi śladami używalności
(przetarcia, zagięcia, przybrudzenia), z tyłu okładki pieczątka przeceny;
wewnątrz stan dobry.

Nie wysyłam za obraniem !

wysyłka gratis
metody płatności
  • PayU
  • Zwykły przelew bankowy
płatność z góry
maksymalnie w paczce
List polecony ekonomiczny 9,00 zł
kolejna sztuka: 8,00 zł
maksymalnie w paczce: 1
dodatkowe informacje
Zgadzam się na sprzedaż użytkownikom serwisów Aukro.cz oraz Aukro.ua

dane sprzedawcy

Zapraszam na moje aukcje !